Audiobook: ks. Józef Tischner, HISTORIA FILOZOFII PO GÓRALSKU, książka + 1CD - MP3

Ta książka obrosła już legendą, a kilka zwrotów użytych przez Tischnera weszło do powszechnego języka ("Nic" to ciągle pół litra na dwóch). Ksiądz Józef opowiada "prawdziwą" historię starożytnej filozofii. Nie ma w niej Greków, są górale ze swoją przenikliwością i swoim osobliwym, ale zawsze bardzo praktycznym, spojrzeniem na świat. I od razu przykład! Cóż to jest dialektyka? "Dialektyke mozes uwidzieć gołym okiem, kie się Jasiek, Władek i Józek sóm przynapici." Każdego "gorzołka" ciągnie w inną stronę, ale razem są wstanie iść, stanowią więc "pojednanie w jedności".   

To, jeszcze świeże, wydanie największego bestsellera filozofa z Łopusznej jest niezwykle bogate. Oprócz książki jest oczywiście płyta. Ksiądz Tischner, dopóki mu zdrowie pozwalało, sam czytał swoje felietony na potrzeby radia (emisja odbyła się w latach 1997 - 1998). Ale potem - tak jakoś  się złożyło - że radni kilku gmin podhalańskich stwierdzili, co następuje: "To idzie głęboko, ale kiedy to jesce baba godała, toby posło jesce głębiej." Tak więc zmiana jest po to, by "posło głębiej"". Przeczytać więc musiała Stanisława Trebunia-Staszel - i rzeczywiście, idzie "głębiej".

Płyta ma również swoją oprawę muzyczną. Zapewnia ją zespół Łopuszanie im. Ludwika Łojasa z Łopusznej. Wszystko to współgra ze sobą doskonale. Przyznam, że trudno mi sobie wyobrazić tę książkę bez tej płyty!

Ale to nie koniec dodatków. Są jeszcze dwie gawędy napisane w grudniu 1976 r. dla córki kuzyna, uczennicy liceum w Nowym Targu, przybliżające poglądy Arystotelesa. W owym liceum powstało kółko filozoficzne, więc wuj postanowił pomóc. Jest również Opowieść o Sobku Chowańcu z Jonkówek oraz O podhalańskich widówacach i o tym, co uwidzieli ("Widówacem jest tyn, co widzi to, co mo się stać w przyszłości").

Mamy jeszcze pracę naukową Dobrosława Kota Filozofowie i górale (jest to jedno z nielicznych opracowań naukowych Filozofii po góralsku) oraz niezwykle ciekawy tekst Wojciecha Bonowicza W głąb siebie, czyli jak to było z Historią filozofii po góralsku. Dowiadujemy się skąd pomysł napisania tego dzieła. Autor przytacza m. in. wypowiedź ks. Tischnera na temat inspiracji: "Och, jest ich dużo. Nie chcę wszystkich zdradzać. Ale inspiracją jest każda rozmowa, przejście przez wieś, spotkanie, wejście do domu. Dawniej siadałem w autobusie, wyjmowałem notes i zapisywałem to, co wpadło w moje uszy".

"Góralscy mędrole" to osoby żyjące naprawdę. W tekście Bonowicza, kilka zostaje przywołanych z prawdziwego imienia i nazwiska. Autor wymienia jeszcze liczne adaptacje bestsellera ks. Tischnera, a kończy pięknie podsumowującym cytatem. Ksiądz miał kiedyś na pytanie, czy wszystko da się przełożyć na góralski, odpowiedzieć: "W zasadzie tak. A jak się nie da, to i gadać szkoda."

To, że felietony ks. Tischnera są napisane gwarą, nie powinno przerażać. Nie wiem jak to możliwe, ale jest ona w pełni zrozumiała dla mnie, stuprocentowego cepra. Myślę, że jest to w dużej części zasługa anegdoty, którą w niezrównany sposób wykorzystuje ks. Józef. Zostaje nam podany kontekst  z którego z łatwością jesteśmy wstanie wyczytać sens niezrozumiałych słów. Oczywiście niebagatelną rolę pełni płyta z żywym słowem. Jak już wcześniej pisałem, nie wyobrażam sobie   Historii filozofii po góralsku bez tej płyty. To właśnie dzięki niej możemy w pełni wchłonąć tę niezwykłą książkę.

Na koniec słowa mistrza: "Mnie nawet nie o to sło, coby syćko wysłowić. Mnie ino o to sło, cobyście Wy - moi mili - sami umieli usy nadstawić i zasłuchać sie w totyn śpiew mądrości praojców, wtory jako tyn potok koło nos płynie. Casym jest tak, ze to, co bliskie, widzi sie
dalekie, a co dalekie, jest bliskie. Mieć jasność w rozumie - to jest to, co jest bliskie i dalekie. Dalekie wte, kie rozum ciemny. Bliskie wte, kie rozum jasny."