Sielskie życie jednego
z największych twórców Renesansu – Jana Kochanowskiego – zostało
brutalnie przerwane z chwilą śmierci jego ukochanej córki Urszuli. To
na bazie tego dramatycznego doświadczenia powstał cykl słynnych 19 utworów
opisujących rozpacz i cierpienie pogrążonego w żałobie ojca. W treści utworów
„Mistrza z Czarnolasu” odnaleźć można smutek, żal i ból po stracie ukochanej
córki.
Dolina przecięta rzeką,
chłopskie zagrody kryte strzechą i cienkonogie bociany spacerujące po łąkach
i mokradłach. W takiej sielskiej scenerii przyszło żyć tytułowemu Antkowi, synowi
ubogich wieśniaków. Niestety nie było to życie usłane różami,
pełne za to głodu, biedy i poniżenia. Los bohatera noweli nie był zjawiskiem
wyjątkowym w dziewiętnastowiecznej Polsce pod jarzmem zaborcy rosyjskiego. Jest
to przykład ilustrujący sytuację ogółu na ówczesnej prowincji.
Nowela Henryka Sienkiewicza
to jeden ze sztandarowych realizacji pozytywistycznej idei „pracy u podstaw”.
Oto mamy przed sobą 10 letniego, niezwykłego chłopca, którego spośród
innych wiejskich dzieci wyróżnia niespotykany talent muzyczny. Historia
zawarta w noweli polskiego noblisty nie ukazuje jednak jego drogi ku muzycznej
sławie. Pomimo szczerych chęci czeka go bowiem smutny koniec.
Kolejna doskonała nowela
polskiego pisarza - nazwanego „sercem serc” - w ofercie Wydawnictwa Promatek.
„Kamizelka” uważana jest za najwybitniejsze dzieło nowelistyki Prusa,
a według niektórych nawet całej twórczości nowelistycznej epoki
postyczniowej. Badacze literatury wskazują na wielopłaszczyznowość utworu, którego
treść oprócz warstwy dosłownej posiada również „drugie dno”, warstwę
symboliczną i paraboliczną.
Bolesław Prus, nazywany
pisarzem chwalącym codzienność, stworzył wiele niezapomnianych nowel. „Katarynka”
jest jednym z tych opowiadań, które niosą w sobie podwójną wartość.
To nie tylko obraz świata i życia mieszkańców XIX-wiecznej Warszawy,
ale przede wszystkim historia napawająca optymizmem i podnosząca na duchu. Opowiada
ona bowiem o sile ludzkiego altruizmu i współczucia w pozornie bezlitosnym
świecie.
Uznawane za jedno z najbardziej
udanych opowiadań epoki pozytywizmu. Według informacji autora historia w nim
zawarta została osnuta na autentycznych wydarzeniach. Oto stary, polski emigrant
Skawiński po latach tułaczki osiada w bezpiecznej przystani. Jako tytułowy latarnik
wiedzie niczym nie zmącony, spokojny żywot w nadmorskiej Panamie. Koniec tej
historii jest jednak zgoła inny niż można byłoby sobie wyobrazić.
Pierwsza nowela w dorobku
wybitnego Bolesława Prusa, w której wykorzystano kostium historyczny,
przerzucając temat mu współczesny w przeszłość. Oto cofamy się do czasów
panowania faraona Ramzesa i najwspanialszych okresów wielkiego państwa
nad Nilem. Wszystko po to by stać się świadkami dynamicznych i niespodziewanych
wydarzeń, które – jak się okazuje – mają swoje odzwierciedlenie w realiach
politycznych współczesnych autorowi.
Nastało przedwiośnie i
wraz z nim nieuniknione zmiany. Po wielu latach Polska odradza się z niewoli
i podnosi się z kolan. Nie jest to jednak czas świetności i błogostanu, a okres
dynamicznych i często bolesnych zmian.
"Później mówiono, że człowiek ów nadszedł od północy, od Bramy
Powroźniczej. Nie był stary, ale włosy miał prawie zupełnie białe. Kiedy
ściągnął płaszcz, okazało się, że na pasie za plecami ma miecz. Nie
było w tym nic dziwnego, w Wyzimie prawie wszyscy chodzili z bronią, ale
nikt nie nosił miecza na plecach niby łuku czy kołczana. Białowłosego
przywiodło do miasta królewskie orędzie: trzy tysiące orenów nagrody za
odczarowanie nękającej mieszkańców Wyzimy strzygi. Takie czasy nastały."
| 
